Heb jij zo’n kind dat elke keer zegt: “Ja, dat doe ik later!” of “Zometeen”.
Mijn ervaring is dat ‘later’ nooit komt 😉

Het is een leuk onderwerp, dat uitstellen, misschien herken je het ook wel van jezelf, dat je zelf dingen die je eigenlijk moet doen blijft uitstellen en dat het dan ineens maanden verder is en je het nog niet gedaan hebt. Ik heb daar weleens last van, en dan zijn het vooral dingen die ik wel heel graag gedaan wil hebben maar waar ik eigenlijk geen zin in heb, of die ik stiekem te moeilijk vind. En dan blijf ik me bezighouden met waar ik dan ook maar druk mee ben zodat ik er ‘echt niet aan toekom’. Hmmmm. 

Je hoopt natuurlijk dat je kinderen dat soort gewoontes niet overnemen en dat zij wél meteen gaan doen wat er moet gebeuren. 

Jane Nelsen, de grondlegger van Positive Discipline heeft er in haar boek Positive Discipline A-Z een heel artikel over geschreven, met tips voor jou als ouder om te ontdekken waardoor het komt dat je kind uitstelt en ook hoe je ermee om kunt gaan. Je leest het artikel hieronder, het begint met een vraag die haar gesteld werd door een ouder.

“Ik kan ervan op aan dat mijn zoon op elk verzoek dat ik heb antwoordt met “later” of “straks”. Ik denk dat in de krant zou komen als hij iets meteen zou gaan doen. Zijn vader stelt ook alles uit, ik word er helemaal gek van. Is dit iets genetisch?”

Inzicht in je kind, jezelf en de situatie

Uitstelgedrag is niet genetisch, maar het kan anderen wel tot wanhoop drijven. Zelfs degene die uitstelt, raakt vaak geïrriteerd door zijn of haar eigen gedrag. Uitstelgedrag is een sociaal geaccepteerde manier om te zeggen: ‘Ik wil het niet, en je kunt me niet dwingen.’ Het is een vorm van passieve macht. Het is normaal om uit te stellen wanneer we weten dat we iets ‘zouden moeten doen’ dat we eigenlijk niet willen, maar waarvan verwacht wordt dat we het toch doen. Onbewust kan je denken dat als je het maar lang genoeg uitstelt, de onaangename taak vanzelf verdwijnt. Uitstelgedrag kan ook een manier zijn om erkenning te krijgen, wraak te nemen of taken te vermijden die te moeilijk lijken. Mensen die uitstellen zijn zich vaak niet bewust van het achterliggende doel van hun gedrag. Als het niet wordt aangepakt, kan het een levenslange gewoonte worden.

Suggesties

1. Een van de krachtigste dingen die je kunt doen om uitstelgedrag te verminderen, is kinderen te betrekken bij het creëren van routines (bedtijd, ochtend, huiswerk, etenstijd, enz.) en ervoor te zorgen dat elke activiteit een duidelijke deadline heeft. Routines worden onderdeel van de normale flow van gebeurtenissen die geen ruimte bieden voor uitstelgedrag.

2. Als je kind toch uitstelt, laat hem of haar dan de consequenties ervaren zonder hen eruit te redden of constant te herinneren. Bijvoorbeeld: als je dochter haar was niet in de wasmand doet, kan ze geen schone kleren dragen. Of je zoon moet zijn vrienden vragen te wachten met naar het park gaan tot hij het gras heeft gemaaid. Je wilt je kind niet straffen – zorg ervoor dat consequenties voor het niet halen van de deadlines logisch zijn. En herinner dat consequenties ‘toestaan’ heel anders is dan consequenties ‘opleggen’.

3. Als je kind iets vergeet of uitstelt en boos wordt bij de deadline of met de consequentie, luister dan met medeleven maar ga de situatie niet rechtzetten. Vaak leren kinderen alleen wanneer ze de consequenties zelf ervaren in plaats van dat hen wordt verteld wat er zou kunnen gebeuren.

4. Stel geen vragen die met ‘ja’ of ‘nee’ kunnen worden beantwoord, tenzij je ook ‘nee’ accepteert. Vraag je bijvoorbeeld: “Wil je nu je huiswerk doen?” Dan kan er een “Nee” volgen. Bied liever een beperkte keuze aan als een manier om de macht te delen, bijvoorbeeld: ‘Wil je dit over vijf, of over tien minuten doen?’

5. Als je iets zegt, meen het – als je het meent, pak dan door. Als je een verzoek doet en je kind antwoordt met “Later,” zeg dan: “Dat is geen optie. Doe het nu, en roep me als je klaar bent.” Blijf erbij totdat je kind er daadwerkelijk aan begint.

Vooruit plannen om problemen te voorkomen

1. Kijk of je je kind aan het commanderen bent en verwacht dat het precies doet wat je zegt in plaats van dat je mogelijkheden biedt voor input of een keuze te hebben. Kinderen zijn meer bereid mee te werken wanneer ze van tevoren weten wat er gaat gebeuren – en nog meer wanneer ze respectvol inspraak hebben gehad in het maken van het plan.

2. Maak vooraf afspraken en betrek je kind bij het planningsproces.

3. Laat geen lijstjes achter met taken die klaar moeten zijn voordat jij thuiskomt; stel liever deadlines op momenten dat je er bent zodat je daarin kunt doorpakken.

4. Vraag je kind of uitstel voor hem of haar een probleem is en of hij/zij hulp wil bij het plannen. Als dat zo is, help hen erover na te denken, en te beginnen bij de deadline een tijdslijn te plannen voor alle stappen die nodig zijn om dat te behalen.

5. Creëer situaties waarin je kind fouten mag maken en daarvan kan leren. Als je kind bijvoorbeeld zegt een opdracht af te maken voordat het met een vriendje gaat spelen, herinner hem of haar er dan niet de hele tijd aan. Als het tijd is om te gaan vertel je haar dat ze haar vriendje moet bellen en vertellen dat ze laat zal zijn omdat ze eerst de opdracht af moet maken.

Vaardigheden die kinderen kunnen leren

Kinderen kunnen leren wat er gebeurt als ze dingen uitstellen. Ze ontwikkelen vaardigheden in plannen en organiseren. Ze leren ook deadlines stellen. En accepteren dat het oké is om soms ‘nee’ te zeggen tegen iets dat een ouder graag wil maar zij zelf niet. Op deze manier hoeven ze het uitstellen niet te gebruiken als excuus.

Tips voor ouders

1. Als je merkt dat je kind iets uitstelt omdat de taak te overweldigend lijkt, help hem of haar kleine stappen te vinden om te beginnen. Vertel dat fouten geweldige kansen zijn om te leren en ze niet perfect te hoeven zijn.

2. Respecteer de stijl van je kind. Sommige kinderen werken beter onder druk. Wat jij ziet als uitstelgedrag kan voor hen een manier zijn om spanning op te bouwen zodat ze gemotiveerd zijn om iets te doen.

Een ondersteunende ervaring

De zoon van Marcie, Josh, heeft geweldige computervaardigheden. Marcie vroeg hem of hij haar wilde helpen een computerprogramma te installeren. Hij zei: ‘Natuurlijk, zodra ik tijd heb.’ Marcie wist dat Josh druk was met zijn eigen projecten, maar telkens als ze om hulp vroeg, leek Josh een excuus te hebben. Uiteindelijk zei ze: ‘Josh, ik wacht graag tot je tijd hebt om me te helpen dit programma te installeren, maar het zou me veel helpen als je me kunt vertellen wanneer dat is. Dan gaat mijn wachtmeter lopen en zal ik je niet de hele tijd lastigvallen, omdat ik weet dat je het zult doen op het moment dat jij zegt dat je het zult doen.’ Josh glimlachte en zei: “Oké mam, ik doe het over twintig minuten.” En dat deed hij.

Uit Positive Discipline A-Z – 1001 Solutions to Everyday Parenting Problems
Jane Nelsen, Lynn Lott en Stephen Glenn

Wil jij meer leren over Positive Discipline doe dan mee aan een cursus voor ouders of een opleiding voor professionals, meer hierover vind je elders op deze website.