Grote emoties, heftige en onnodige (?) huilbuien.
Ik moest denken aan een advies dat wij ooit kregen van iemand die eigenlijk echt goede antwoorden zou moeten hebben voor jonge ouders. Onze dochter was toen een paar maanden oud en weigerde door te slapen, ze huilde veel en was ’s nachts veel wakker; overdag viel ze rustig in slaap en deed haar dutje braaf en werd lachend wakker. Het advies tegen het niet kunnen slapen in de nacht en het vele huilen was: “leg haar in de wandelwagen beneden in de woonkamer en laat haar maar gewoon een nachtje huilen.” Hmmmm, dat klonk niet heel prettig. Maar je bent als jonge ouders doodop en je hebt een peuter rondrennen die al je energie opslokt gedurende de dag, je geeft borstvoeding en je werkt, en je hebt je slaap echt nodig. En dit advies van iemand die ervoor opgeleid is en bij het bureau werkt waar ze alles weten van jonge kinderen nam toch een plekje in mijn hoofd in beslag… ook al voelde het aan alle kanten niet goed. En, een paar nachten verder merkten we dat we er toch naar neigden om dit advies op te volgen. Nou, dat ging echt niet goed, we voelden ons super ongemakkelijk en ze huilde alleen maar harder en na een poosje hebben we haar toch weer gezellig bij ons in bed gelegd en kon ze -na wat nahikken en snikken- rustig inslapen. Nooit meer zoiets doen besloten we toen!
Waarom huilen kinderen? Waarom huilen baby’s en kinderen? Dat is dus echt niet om ons te pesten, en ook echt niet om ons te manipuleren. Laat ik dat nog eens herhalen want dat soort uitspraken hoor ik wel vaker tegenwoordig: “Mijn kind manipuleert me gewoon” of “Ze doet het gewoon expres!” of “Hij huilt gewoon net zolang tot ik toegeef om er maar van af te zijn!”.
Komt ie: ze huilen NIET om ons het leven zuur te maken, echt NIET! Ze huilen NIET om ons te manipuleren, ze huilen NIET omdat ze willen dat wij het moeilijk hebben.
Waarom huilen ze dan wel? Ze hebben het zelf moeilijk! Bij heel jonge kinderen en baby’s heeft dat een heel gewone oorzaak. Ze hebben het huilen tot hun beschikking om de omgeving iets duidelijk te maken, en dat kunnen dingen zijn als: “ik voel me niet lekker – ik heb buikpijn – ik heb honger – ik moet plassen of poepen – ik verveel me – ik kan je niet meer voelen/ruiken/zien …
Zulke jonge kinderen hebben maar enkele middelen om ons dingen duidelijk te maken, hun stem, geluiden maken, huilen, brabbelen, lokkende geluiden maken, en na een poosje ook het roepen. Ze beschikken ook over hun armen en benen, om ermee te zwaaien en hun geluiden kracht bij te zetten, maar zo heel bewust kunnen ze dat (in het begin) nog niet gebruiken.
Worden kinderen wat ouder dan gaat langzaamaan de spraak erbij komen en na een paar jaar kunnen ze hopelijk (goed) duidelijk maken wat er aan de hand is. Idealiter is het dan ook zo dat ouders de geluiden (en ook het huilen) die hun kind maakt leren interpreteren en daar adequaat op reageren. Liefst ook nog benoemen wat ze denken dat er aan de hand is, zodat kinderen in de loop van de tijd leren woorden te geven aan wat er aan de hand is.
Ik hoop dat je begrijpt wat ik bedoel. Als je denkt dat je kind honger heeft dan pak je het op en zegt terwijl je dat doet iets van: “Oh, je bent verdrietig omdat je honger hebt, kom maar dan gaan we eten.” Zoiets. Maar helaas hebben veel ouders te weinig tijd en energie om dit opgewekt te doen na de zoveelste huilbui. En dat begrijp ik, echt, ik begrijp het. Maar het is zo belangrijk voor jouw band met je kind om vriendelijk te blijven. Dus zorg dat je voldoende rust krijgt en hulptroepen inschakelt als je (te) moe bent om fijn met je kind om te gaan. Goed, waar was ik, o ja, worden kinderen ouder dan leren ze langzaamaan uiten wat er aan de hand is. Tenminste, als je er moeite voor hebt gedaan om hen te helpen die taal te ontwikkelen. “Ik voel me hongerig.” “Ik verveel me.” “Ik wil graag een knuffel.” Blijf je niet vriendelijk, denk je stiekem, ze doet het erom, dan is er in je stem en gedrag te merken dat je (emotioneel) afstand neemt van je kind en je kind zal dan extra hard zijn best doen om jouw aandacht te krijgen. En zo kan het gebeuren dat je kind het huilen gaat inzetten, niet meer om duidelijk te maken wat er aan de hand is, maar om zijn of haar ongenoegen te laten blijken of om jou toch zover te krijgen dat je doet wat het wil. En ja, dat kan neigen naar manipulatie, maar dat hebben wij helaas zelf bewerkstelligd.
Als je bij een iets ouder kind bijvoorbeeld best streng bent en vaak mogen dingen niet, en je kind krijgt door dat je er niet tegen kan als zij of hij gaat huilen, dat je dan wél geneigd bent om toe te geven om ervan af te zijn, dan tsja, zij zijn ook menselijk, dan gaan ze dat inzetten. Dus wees zoveel mogelijk consequent! En wees vriendelijk, en behandel je kind als een vriend van je dat nog dingen moet leren. Voorbeeld: als je kind niet nog een snoepje van je mag omdat je zo gaat eten, word dan niet boos en begin dan niet te gillen als ze erom vragen maar leg rustig nog eens uit waarom het nu niet kan. Geef aan wanneer het wel weer kan en probeer dan je kind zo snel mogelijk af te leiden. Vraag bijvoorbeeld om hulp voor het tafeldekken of begin te vertellen wat je gaat maken voor het eten en vraag of ze daarbij iets willen doen. Laat het op internet opzoeken hoe je servetten kunt vouwen en laat ze dat doen met keukenpapiertjes of zo.
Over consequent zijn, het kan natuurlijk dat je eigenlijk nee hebt gezegd tegen iets maar dat je je dan bedenkt. Dat is eigenlijk ook niet zo’n probleem dat kan eens gebeuren. Zeg dat dan gewoon, gewoon simpel iets van: “Ik denk dat je eigenlijk gelijk hebt, ik had niet zo’n goede reden om dit of dat te weigeren. Je hebt gelijk, het kan eigenlijk wel. Fijn dat je mij erop hebt gewezen.” De key is om rustig te blijven, en er rustig met ze over te praten. Zo leren ze communiceren en sociaal gedrag, en dat is wat je toch wil ;-).
Zeg het liefst bij verzoeken van je kinderen niet meteen ja of nee als het iets is waar je even over na moet denken. Wen jezelf eraan om te zeggen: “Hmm, goede vraag, ik wil er even over nadenken en kom er zo op terug.” Dit is een heel krachtige zin, en goed om in je repertoire op te nemen, ook in andere situaties dan met kinderen trouwens 🙂
Goed, nog even dit. Als oudere kinderen huilen, wuif dan hun gevoelens niet weg! Vraag wat er aan de hand is en laat ze vertellen. Geef dan niet meteen een oplossing maar voel eerst even met ze mee en herhaal hun gevoel en wat ze hebben gezegd: “Jeetje, lastig voor je dat die en die niet met je wilde spelen. Ik kan me voorstellen dat je daar verdrietig van werd.” Als ze te klein zijn om te vertellen of als jij denkt te weten wat er aan de hand is kan je het ook zelf verwoorden: “Je huilt denk ik omdat je net met Pietje wilde spelen en die duwde je weg en wilde niet met je spelen. Klopt dat?” En bied daarna even wat troost aan: “Wil je even bij me komen zitten totdat je je weer wat beter voelt?” En dan even samen zuchten. Dus wat mij betreft NIET zeggen: “Ach kom, jij bent toch een stoere jongen/meisje, niet huilen, er zijn nog veel meer kindjes waar je mee kunt spelen!” “Kom op, nu is het genoeg, niet meer huilen, je hebt genoeg snoep gehad!” Helaas helpen dat soort uitspraken helemaal niet en als ze wel helpen dan leer je je kinderen dat ze hun gevoelens weg moeten stoppen en dat die er niet mogen zijn.
Een mooi gezegde van Positive Discipline om even bij stil te staan en uit je hoofd te leren is:
KINDEREN DOEN HET BETER ALS ZE ZICH BETER VOELEN! (En wij ook, zeg ik er dan achteraan!)
Wil jij je verder verdiepen in Positive Discipline en een cursus voor ouders/opvoeders volgen, dan kun je meedoen aan een cursus Opvoeden met Positive Discipline.
Er zijn nog een aantal plekken als je wil meedoen. Misschien heb je het Positive Discipline boek al gelezen en vind je het fijn om echt te oefenen met alle goede tips en tools waar je over hebt gelezen. Je vindt hier alle informatie over de cursus, en je kunt me ook altijd mailen of bellen als je vragen hebt.
Wil je als leerkracht met Positive Discipline werken of als professional in de zorg, doe dan mee aan een tweedaagse opleiding in Positive Discipline. Kijk op deze pagina voor meer informatie.
